by_mohilki

Знаменитый и славный на Литве род Войниловичей избрал местом своего фамильного погребения не богатый храм или часовню-усыпальницу, а родные поля под небом рядом со своим имением Савичи, где они столько потрудились на благо и славу своей Родины. Родовое кладбище (также называемое «курган») находилось в 1-1,5 км. к северу от усадьбы недалеко от дороги в другое имение Малые Савичи, принадлежавшее Чарноцким. Сегодня это место также несложно найти по северной стороне света относительно места бывшей усадьбы. Правда, теперь курган находится посреди колхозного поля, и никакой дороги к нему сейчас нет.
Достоверно известно, что на этом кладбище были похоронены следующие владельцы Савичей:
- Франтишек Войнилович ( 1710 – 2-я пол. 18 в., перезахоронен после 1864 года из несвижского костёла Святого Креста)
- Адам Войнилович ( 1806 - 1874, перезахоронен во 2-й пол. 19 века из тимковичского костёла Архангела Михаила)
Скорее всего, здесь же покоились их жёны, братья и сёстры. Не исключено, что и многие другие владельцы Савичей и их родственники были также похоронены на этом кладбище. ( Дальше )

Сёньня вёска Некрашунцы ўяўляе сабою 7 адасобленых гаспадарак-хутароў у Доцішаўскім сельсавеце Воранаўскага раёна амаль пры самай мяжы зь Літвою. Хаты хаваюцца ў зеляніне дрэў, цішыня і спакой пануюць навокал.

Але так было не заўжды – яшчэ 70 гадоў таму Некрашунцы былі цэнтрам вялікай мусульманскай парафіі са сваім мячэтам, куды акрамя Некрашунцаў ўваходзілі Мількунцы, Уланаўшчына, Талькунцы, Камейшы, Алякшышкі і мноства іншых спрадвеку татарскіх маёнткаў, хутароў, вёсачак.

Некрашунцы – адзін з найстарэйшых асяродкаў татарскага асадніцтва на Беларусі. Гістарычныя крыніцы даюць зьвесткі пра Некрашунцы яшчэ ў 15 стагодзьдзі. У 1795 парафія налічвала 217 асобаў, у 1851 – 364, у 1885 – 291, у 1937 – 244 асобы. Мячэт стаяў на паўднёва-заходняй ускраіне мізара, з 1713 года вяліся метрычныя кнігі. Было 5 мізараў – у Некрашунцах 2, у Мількунцах, Уланаўшчыне і Талькунцах.

Ваколіцы Некрашунцаў – радзіма многіх славутых людзей, сярод якіх варта вылучыць Мацея Сулькевіча і Аляксандра Рамановіча – праслаўленых генералаў і палітыкаў.

Зараз у Некрашунцах жыве толькі адна татарская сям’я – Амурата і Феліцыі Асановічаў. У суседняй вёсцы Алякшышкі жывуць Давыд і Сафія Крыніцкія. Большасьць татараў пасьля 1939 выехала ў Польшчу і парафія распалася. У 1950-ыя гады калгаснае кіраўніцтва разабрала мячэт і зьвезла на дровы ў Васілішкі. Найстарэйшы з трох некрашунскіх мізараў каля вёскі Ўланаўшчына зааралі, папярэдне пусьціўшы надмагільныя камяні на брукаванку Радунь – Нача. Два астатнія мізары знаходзяцца ў вельмі дрэнным стане. Адзін без агароджы, ўвесь зарос хмызьняком, помнікі паваленыя. Другі калісьці быў абнесены каменным мурам, меў металічную браму. Тут хавалі толькі афіцэраў, чыноўнікаў, выбітных асобаў Расейскай імперыі і Польшчы. За савецкім часам з паўднёвага боку выкапалі кар’ер, і сьцяна абвалілася.

Фотагалерэя аднаго з мізараў
Даведачныя звесткі пра першы
Даведачныя звесткі пра другі

После сноса Сторожевского кладбища, два столетия просуществовавшего на северной окраине Минска, несколько чудом уцелевших надгробий переместили во двор церкви Марии Магдалины. Как сказано на сайте http://minsk-old-new.com,  можно прочесть, что похоронены здесь статский советник Сапицкий с женой, поручик Каминский, младенец Михаил, некто Зырев.
     Ну, "похоронены" - это сильно сказано. В церковном дворе только кенотафы - так называются памятники, под которыми никто не лежит. И всё-таки: были реальные люди, каждый со своей историей. Люди, умершие кто восемьдесят лет назад, а кто и сто восемьдесят.
     Можно ли как-то восстановить их судьбы, понять, кто они были?
     Оказывается - можно.
     На телевидении TUT.BY мы подготовили небольшой видеосюжет об этом, а полную текстовую версию с многочисленными иллюстрациями я выложил в своем журнале:

• Видео
• Часть 1. Вступление
• Часть 2. Спасовичи
• Часть 3. Сапицкий

Извините, что даю только ссылки - там довольно большой объем.

На окраине Мира находятся православные кладбища (когда я разговаривал с местным жителем, то он сказал, что местные называют это кладбище просто «белорусское»). В центре кладбищ находиться Свято – Георгиевская церковь 1910 года постройки. Обновлялась в 90-х годах 20 века. Построена в ретроспективно-русском стиле.

( Read more... )

По легенде где-то там похоронен первый и последний король Древней Литвы (вроде даже в золотом троне).
Когда-то на вершине стоял мраморный постамент, на котором возвышалась скульптура ангела. В 18-20 вв. на горе было христианское кладбище. Я читал, что старейший надгробный памятник на горе, который сохранился до нашего времени, датируется 1820-м годом. Но лично я его не нашел. Сегодня здесь можно увидеть несколько надмогильных плит, памятники. В 1993 г. к 740-летию коронации Миндовга у подножия установлен памятный знак.
( Read more... )

Верхняе Панямонне: альманах лакальнай гісторыі. Вып. 1. 2012. Мінск: І.П. Логвінаў. 158 с.


 Пабачыў свет першы выпуск альманаха лакальнай гісторыі  "Верхняе Панямонне".
 Вярхоўі Нёмана, яго прытокі і Налібоцкая пушча фармуюць  з даўніх часоў непаўторны рэгіён, адметны як у  геаграфічным, эканамічным плане, так і ў сэнсе пэўнай  агульнасці культурнага развіцця. Па яго гісторыі  захавалася шмат архіўных дакументаў,  не ўведзеных  яшчэ ў навуковы зварот. У сувязі з крызісам  традыцыйнага краязнаўства, якое звялося да перапісвання  даўно вядомых з літаратуры звестак, часам недакладных,  а то і проста памылковых, паўстае неабходнасць  даследавання мясцовай гісторыі з апорай на  першакрыніцы і выкарыстаннем навуковага навуковага  апарату і падыходаў. Такі напрамак, усё больш папулярны  ў апошні час, вызначаецца як “лакальная гісторыя”.
 Першы выпуск прысвечаны гісторыі пераважна Новага  часу. Ён складаецца з двух блокаў, прадстаўленых  адпаведна артыкуламі і публікацыямі крыніц, якія датычаць  тэрыторыі пераважна сённяшніх Стаўбцоўскага,  Карэліцкага і часткова Наваградскага раёнаў. Пры  наяўнасці зацікаўленых у супрацоўніцтве аўтараў магчыма  таксама публікацыя матэрыялаў па Уздзенскаму,  Дзяржынскаму, частова Валожынскаму з Івянцом і  Наваградскаму з Любчай раёнах.
 Галоўным штуршком для выдання альманаха паслужылі  апошнія знаходкі, якія далі магчымасць устанавіць дату  заснавання горада Стоўбцы. Даследаванне было  праведзена кандыдатам гістарычных навук Андрэем  Латушкіным. Акрамя ўстанаўлення даты, у ходзе яго было высветлена, што Стоўбцы першапачаткова насілі іншую назву.
У дадзеным выпуску публікуецца таксама даследаванне Дзмітрыя Крывашэева па гісторыі Налібоцкай пушчы, у якім сацыяльная гісторыя спалучаецца з антрапалагічным падыходам (паказаны лад жыцця лясных слуг у XVIII ст.), а таксама спадарожныя архіўныя матэрыялы, з якіх асабліва варта адзначыць ардынацыю 1778 г. з апісаннем пушчы.
Таксама звяртаецца ўвага на такія помнікі мастацтва, як старадаўнія могілкі, якія сталі ў нас аб’ектам увагі даследчыкаў адносна нядаўна. Адпаведны матэрыял падрыхтаваны этнолагам Сяргеем Грунтовым па каталіцкіх шляхецкіх могілках у Новым Свержані.
Гісторыка-літаратурная частка прадстаўлена паэмай Адама Плуга “Жукаў Барок”, напісанай у 1848 г., якая ўяўляе цікавасць і як літаратурны твор, і як помнік па гісторыі вёскі.
Вялікая ўвага надаецца публікацыі гістарычных дакументаў і матэрыялаў. У адпаведным раздзеле можна пазнаёміцца з самымі разнастайнымі крыніцамі, паслухаць галасы розных эпохаў, даведацца шмат новага па гісторыі знаёмых мясцінаў. Адзначым як перспектыўны напрамак пошук і публікацыю перапіскі адміністрацыі радзівілаўскіх маёнткаў на Панямонні, якая ў вялікай колькасці захавалася ў архівах.
Усё гэта не азначае адмовы ад краязнаўчых традыцый. Краязнаўцы, аматары гісторыі, а таксама школьнікі могуць шмат дасягнуць у такіх напрамках, як вусная гісторыя (збор і апрацоўка успамінаў) і мікрагісторыя. Асабліва вітаецца збор мікратапанімікі, назваў урочышчаў і іх картаграфаванне. У якасці прыкладнага ўзору друкуецца даследаванне, праведзенае вучнямі краязнаўчага гуртка Аталезскай СШ.

  (з прадмовы)

 ЗМЕСТ 

Латушкін Андрэй. Заснаванне горада Стоўбцы (Свержна)
Крывашэеў Дзмітрый. Налібоцкая пушча князёў Радзівілаў у ХVІ–ХVІІІ стст.: фармаванне тэрыторыі, адміністрацыя і службоўцы
Грунтоў Сяргей. Каталіцкія могілкі мястэчка Новы Свержань 
Пушкіна Яніна, Віцько Дзмітрый. Мікратапаніміка в. Аталезь і ваколіцаў 
Плуг Адам. Жукаў-Барок 
Лісты Яна Казіміра Барташэўскага да Караля Станіслава і Ганны Радзівіл з часоў Вялікай Паўночнай вайны. Частка 1 (1705–1708 гг.) / публ., перакл. і камент. Д. Віцько 
Ліст Уладзіслава Чахоўскага да Караля Станіслава Радзівіла ад 17 красавіка 1700 г. з Нягневічаў / публ., перакл. і камент. Д. Віцько 
Ардынацыя 1778 г. лоўчаму Міхалу Мараўскаму з апісаннем Налібоцкай, Хатаўской, Дзераўнянскай і Дзяляціцкай пушчаў / публ. Д. Крывашэева 
Генеральная рэвізія пушчаў Нясвіжскага княства і Мірскага графства 1699 г. / публ. Д. Крывашэева 
Прадпісанне Міхалу Мараўскаму, лоўчаму пушчаў Караля Станіслава Радзівіла, адносна пабудовы трох попельных будаў (1779 г.) / публ. Д. Крывашэева 
Спіс архіўных крыніц па гісторыі стаўбцоўскага і свержанскага маёнткаў / падрыхт. А. Латушкін 
Стоўбцы на старых паштоўках і фотаздымках

Набыць можна ў кнігарнях "Акадэмкніга", "Галерэя Ў", "Кніжны салон" (Мінск), гандлёвых цэнтрах "Шкатулка" і "Гном" (Стоўбцы), прыватных распаўсюднікаў 

Местечко Дворец. Ехал сюда ради скульптуры ангела на старых католических кладбищах. Ангел стоит на участке земли, в которой нашли свое последнее пристанище представители рода Протосевичей. Не помню кто именно из мужского рода, поставил скульптуру ангела в честь своей умершей в 1905 году в возрасте 64 лет, жены Аполинары Протосевич. Памятник появился в 1906 году, был привезен из Италии.
Удивило, что многие у кого я спрашивал где находиться скульптура, не знали о чем я говорю.. вроде и кладбище в самом местечке и с дороги на костел прекрасно видна. В принципе чего удивительного, мне рассказывали, что люди живут в Любча и не знают, что там есть замок.
( Read more... )

Деревня Мильковичи находиться Новогрудском районе, недалеко от города в сторону Березовки. В деревне есть деревянная католическая часовня, точное время постройки неизвестно, можно предположить, что 19 век. Часовня стоит на старом католическом кладбище. Называется - Часовня Святого Антония Падуанского. С виду кажется в жалком состоянии, но полностью действующая.



Смотреть далее

У мінулым паходзе таксама наведаў закінутыя могілкі у в. Падгорная
( Далей пад кат )

У вёске Горка знаходзяцца цікавыя могілкі
( Далей пад кат )

Это кладбище когда-то являлось элитным дворянским некрополем Несвижа и окрестностей. Уже сам этот факт, думаю, говорит вам о том, что здесь были упокоены люди, являвшиеся цветом даже не просто одного региона, но и всей нашей страны. Здесь были похоронены те, кто строил на нашей земле прекрасные дворцы и храмы, владел землёй и (в эпоху крепостного права) людьми. Но быстро проходит слава земная… ( Читать дальше )

Эту статью про татарское кладбище у деревни Осмолово, о котором я уже делал здесь фоторепортаж, мне прислал hacuk. Это действительно замечательная статья, в которой исследователю при поддержке местных татар удалось дать максимально возможное описание всего кладбища в целом и каждого памятника в отдельности(!). К сожалению, уважаемый hacuk забыл сделать самое главное - ОТСКАНИРОВАТЬ СХЕМУ САМОГО КЛАДБИЩА В ПРИЛОЖЕНИИ. Именно к этой схеме должен и прилагаться список могил из статьи. Без неё определить местоположение того или иного памятника очень затруднительно. Поэтому у меня большая просьба к hacuk или любому, кто знает: если есть возможность, дополните эти материалы схемой кладбища, или хотя бы скажите название сборника, из которого взята статья, а я уж сам его найду в библиотеке.

( Сканы статьи )

В воскресенье 12.02.2012 посетили бывшие хутора под общим названием Ланцев Луг, что находились немного южнее д. Лесная Барановичского района. Весь отчёт о походе можно прочесть здесь.

Собственно от домов там совершенно ничего не осталось, бывшие поля давно засажены лесом. Из артефактов было обнаружено кладбище и место где по-видимому была каплица
( Дальше под кат за фотографиями )

Исчезнувшая деревня Уручье ныне погребена под новостройками одноимённого минского микрорайона. А когда-то она являлась радзивилловской вотчиной недалеко от нынешней белорусской столицы. Уручье принадлежало протестантской (Биржанской) линии рода Радзивиллов, и в частности Богуславу Радзивиллу. Затем деревня стала частью т.н. Нойбургских владений, за которые долгое время вели тяжбы несвижские Радзивиллы. После гибели во Франции в 1813 году Доминика Радзивилла деревня Уручье за его долги было продано Ваньковичам (чьё имение находилось неподалёку в Слепянке). Им она и принадлежала до 1917 года, после которого Уручье было включено в состав земель совхоза «Зелёный луг». В годы немецкой оккупации возле деревни находились концлагеря для советских военнопленных, а также места их расстрелов. ( Дальше )

Отсюда

Примерная локализация на аэрофотосъёмке Минска 1944 г.:

Вёска Горкі, Стаўбцоўскі раен.
Могілкі - 53.391455,26.625482
Пахаванне пана Магнушэўскага, уладальніка сядзібы ў Горках.


( Бліжэй )

Вёска Квачы, Нясвіжскі раён.
Могілкі - 53.256735,26.559115
Разрабаваны склеп барона Гартынга.


( Яшчэ 2 )

Пра Гартынгаў можна пачытаць тут і тут на radziwill.by

http://bchd.info/index.php?newsid=6059

Установе з пачварнай назвай "Спецкомбинат КБО" так карціць атрымаць грошы за "камерцыйныя пахаванні" на амаль што мемарыяльных могілках, што яны не прыдумалі нічога лепш, як знесці ўнікальныя для Мінска старасвецкія пахаванні...

Знаходзяцца ў Баранавіцкім раёне, Мілавідзкім сельсавеце, на захад ад вёскі Стрэлава за дарогай "Мілавіды - Лясная". Прымыкаюць да каталіцкіх могілак. Уяўляюць сабой групу курганоў штук 40 дыяметрам 5 - 11 метраў, вышынёй 1 - 1.5 м.

Навукоўцы мяркуюць, што гэта звычайныя славянскія пахаваньні.

Паводле артыкула Міхася Маліноўскага ў зборніку матэрыялаў 8 Міжнароднай канферэнцыі "Храмы і могілкі...". Навагрудак, 2003.

Минская область, Воложинский район, к северо-западу от Ивенца, между деревнями Сивица и Углы. По ссылке - фотографии, карта, пара слов. Было бы интересно узнать что это такое.

Мой знакомый Генри недавно навестил д.Сигневичи (Березовский район), где похоронены его родственники. По моей просьбе Генри сделал серию фотографий местного кладбища. Я даже не ожидал, что серия фотографий будет такой обширной – 450 снимков продолжение

каталіцкія могілкі каля касцёла Св. Міхала Арханёла. 
в. Белагруда, Лідскі раён